Tetrachromatyzm - kto widzi więcej kolorów?

Sposób widzenia otaczającego nas świata nie dla wszystkich ma taki sam wymiar. Są osoby należące do wyjątkowego grona 1% populacji, które mogą dostrzegać o wiele więcej kolorów niż pozostali. Tetrachromatyzm - bo o nim mowa - jest wynikiem mutacji genetycznej. Sprawdź co to oznacza!

Wyjątkowy świat kolorów - tetrachromatyzm

Fakt widzenia barw zawdzięczamy budowie oka, a dokładnie - siatkówki. Jest to strefa wyposażona w fotoczułe komórki nazywane czopkami. Przeciętny człowiek o zdrowym wzroku jest trichromatykiem, co oznacza obecność trzech rodzajów czopków, z których każdy reaguje na światło o innej długości fal. Podstawą są więc kolory: czerwony, niebieski i zielony. Mieszanie się tych bodźców pozwala nam rozróżniać aż milion różnych barw i odcieni.

U niektórych ludzi występuje mutacja genów odpowiedzialnych za tworzenie fotoreceptorów, w wyniku czego w siatkówce oka pojawia się czwarty rodzaj czopków. Jest on wrażliwy na zakres mieszczący się między kolorem czerwonym a zielonym. Choć te dane są trudne do wyobrażenia i mają wymiar abstrakcyjny dla wyobraźni człowieka - trzeba określić je w liczbach. Osoby z tetrachromatyzmem są zdolne do rozróżniania 100 milionów kolorów!

Jak przejawia się tetrachromatyzm?

Niektóre osoby mogą u siebie podejrzewać tetrachromatyzm. Co o tym świadczy? Jeśli widzisz różnice w kolorach między przedmiotami, które inni oceniają jako identyczne, może to być dowód na większą wrażliwość wzroku. Potwierdzić to mogą jedynie specyficzne badania genetyczne. Testy przy użyciu monitorów nie mają tu zastosowania ze względu na znacznie ograniczony zakres generowania barw.

Wyobraźmy sobie jak ciekawe możliwości i doświadczenie mogą stać przed tetrachromatykami w kontekście branży wystroju wnętrz lub malarstwa w szerokim pojęciu. To niewiarygodna ilość niuansów, odcieni i subtelności, dzięki której również przyroda jest wielokrotnie bardziej bogata.

Tetrachromatyzm - wynik mutacji genetycznej

Tetrachromatyzm to zdolność, którą posiadają niemal wyłącznie kobiety. Przyczyną jest powiązanie tego zjawiska z genami płciowymi. W chromosomie X znajdują się geny warunkujące zdolność rozróżniania koloru czerwonego i zielonego (niebieski jest zlokalizowany w innej części genotypu). Płeć żeńska to dwa chromosomy X, a więc ma o 50% większe szanse na zdobycie szczególnej mutacji. Warto dodać, że z kolei brak zdolności widzenia kolorów, czyli daltonizm, to schorzenie dotykające najczęściej mężczyzn.

W przypadku faktycznej zdolności tak różnorodnego postrzegania kolorów, potencjał genetyczny to dopiero połowa sukcesu. W procesie widzenia fotoczułe komórki są początkiem drogi, a jej końcem jest kora mózgowa zdolna do reakcji na dodatkowe długości fale światła. Z badań wynika, że są osoby, u których stwierdza się mutację, ale ich kora mózgowa nie wykształciła zdolności odbioru dodatkowego zakresu kolorów.

Bibliografia:

Jessica Lee, Nicholas Jennings, Varun Srivastava, Ren Ng, Theory of Human Tetrachromatic Color Experience and Printing [w:] Association for Computing Machinery, volume 43, issue 4, July 2024

Kimberly A. Jameson, Timothy A. Satalich, Kirbi C. Joe, Vladimir A. Bochko, Shari R. Atilano, M. Cristina Kenney, Human Color Vision and Tetrachromacy [w:] Cambridge University Press: 12 May 2020

G. Jordan, J. Mollon, Tetrachromacy: the mysterious case of extra-ordinary color vision [w:] Current Opinion in Behavioral Sciences, Volume 30, December 2019