Oczopląs – rodzaje, objawy i leczenie

Oczopląs – rodzaje, objawy i leczenie

25 paź

Oczopląs to mimowolny ruch oczu, który zdecydowanie obniża jakość widzenia i utrudnia wykonywanie codziennych czynności. To uciążliwa dolegliwość, która dotyka około 1 na 400 osób. Często nie jest chorobą samą w sobie, a objawem poważniejszego schorzenia. 

Co to jest oczopląs?

Oczopląsem określa się wszelkie bezwiedne drgania gałek ocznych. Występuje on we wszystkich kierunkach, a także jest o różnym nasileniu, rytmie i tempie. Rzadko kiedy występuje samoistnie – często towarzyszą mu inne objawy. 

Może być wrodzony, lub występować krótkotrwale – np. z powodu wielogodzinnej pracy przy złym oświetleniu. Zmęczone oczy są przyczyną wielu nieprzyjemnych dolegliwości – zobacz, jak możesz im pomóc.

Oczopląs znacząco wpływa na umiejętność koncentracji i ostrość wzroku, szczególnie z daleka. Sam w sobie nie zagraża życiu, lecz rozbiegany wzrok może być niebezpieczny w przypadku prowadzenia pojazdów.

Gdy oczopląs występuje długotrwale, dzieje się tak najczęściej w przypadku poważniejszej choroby.  Jeżeli trwa dłużej niż kilka dni, powinien być sygnałem do udania się na badanie lekarskie.

Rodzaje oczopląsu

Oczopląs jest bardzo zróżnicowaną dolegliwością, która występuje w wielu rodzajach. Charakteryzuje się ją według kierunku i typu ruchów, a także podłoża chorobowego. 

Rodzaje oczopląsu ze względu na kierunek ruchu

  • Oczopląs poziomy – na lewo i prawo
  • Oczopląs pionowy – od góry do dołu
  • Oczopląs rotacyjny – po osi okrężnej

Rodzaje oczopląsu ze względu na ruch

  • Oczopląs wahadłowy, gdy gałki oczne poruszają się w jednostajnym rytmie
  • Oczopląs skaczący, gdy w jednym kierunku drgania następują szybciej niż w drugim
  • Oczopląs grubofalisty, kiedy we wszystkich kierunkach jest o takim samym nasileniu

Rodzaje oczopląsu ze względu na podłoże chorobowe

  • Oczopląs oczny – jest związany z obszarem samych oczu i ich mięśni
  • Oczopląs ośrodkowy – występuje w przypadku chorób ośrodkowego układu nerwowego
  • Oczopląs błędnikowy i przedsionkowy – ma miejsce w wyniku zaburzenia aktywności dwóch jąder przedsionkowych w pniu mózgu
  • Oczopląs móżdżkowy – ma swoje źródło w uszkodzeniach móżdżka i rdzenia kręgowego
  • Oczopląs fizjologiczny – występuje on w niektórych sytuacjach naturalnie i wynikają z fizjologii gałek ocznych, mowa wtedy o oczopląsie fizjologicznym. Można zaobserwować go przy skrajnym odchyleniu oczu na boki, lub przy patrzeniu na szybko poruszające się obiekty, takie jak przejeżdżający samochód – jest to wtedy oczopląs optokinetyczny.
  • Oczopląs samoistny – jest wynikiem problemów w obszarze błędnika i ośrodkowego układu nerwowego. Oczopląs samoistny występuje bez żadnej stymulacji z zewnątrz, a jego intensywność może zwiększyć się w ciemności, lub kiedy oczy są zamknięte.
  • Oczopląs wrodzony – ten rodzaj oczopląsu dotyka dzieci zaraz po urodzeniu, m.in. dlatego tak ważne jest badanie wzroku u dzieci i niemowląt. Wrodzony oczopląs u dziecka najczęściej towarzyszy chorobom takim jak albinizm, niedorozwój nerwu wzrokowego, duża wrodzona wada wzroku oraz aniridia – wrodzony brak tęczówki. Cierpi na niego jedna na prawie 7 tysięcy osób.

Objawy oczopląsu – jak go rozpoznać?

Oczopląs jest bardzo łatwy do rozpoznania – nazywa się nim wszelkie niekontrolowane ruchy oczu. Jego objawy i ruch gałek ocznych mogą być jednak inne w zależności od jego rodzaju. W parze z oczopląsem często idzie niska ostrość widzenia, trudności ze skupieniem się na wykonywanym zadaniu, a czasem nawet zawroty głowy lub zaburzenia równowagi.

 

Przyczyny oczopląsu

Podłoże niekontrolowanych ruchów oczu może być różne – do stwierdzania ich przyczyny konieczna jest profesjonalna diagnoza lekarska. Pomimo tego, jak martwiący jest oczopląs, przyczyny dolegliwości mogą być całkowicie nieszkodliwe.

Oczopląs może być również związany z zażyciem substancji psychoaktywnych – alkoholu i narkotyków. Jest również skutkiem ubocznych niektórych leków, np. antybiotyków.

W niektórych przypadkach oczopląs świadczy jednak o poważniejszych schorzeniach, takich jak:

  • Stwardnienie rozsiane
  • Zmiany nowotworowe
  • Choroby błędnika
  • Choroby oczu 
  • Choroby ośrodkowego układy nerwowego

Badanie oczopląsu

W przypadku oczopląsu profesjonalne badanie lekarskie jest niezbędne, aby ocenić powagę sytuacji i skalę ewentualnej choroby. Najważniejsze jest stwierdzenie podłoża oczopląsu – wtedy wiadomo, czy jest on objawem poważnej choroby, która wymaga nagłego leczenia, czy nieszkodliwą i krótkotrwałą dolegliwością, która samoistnie minie.

W przypadku oczopląsu niezbędna może okazać się konsultacja z kilkoma lekarzami – okulistą, neurologiem i laryngologiem. Jego przyczyna może zostać zdiagnozowana przy użyciu praktycznych technik lekarskich, takich jak:

  • Badanie okulistyczne – oczopląs zwykle jest łatwy do zaobserwowania przy naturalnym odchylania gałek ocznych w lewo, prawo, w dół i do góry.
  • Diagnostyka laryngologiczna obejmująca błędnik, np. próba kaloryczna. Polega ona na wlaniu do przewodu słuchowego wody – najpierw zimnej, o temperaturze 30 stopni, a następnie ciepłej o temperaturze 45 stopni. Podrażnienie błony bębenkowej prowokuje mięśnie oczu do skurczów, wywołując oczopląs.
  • Tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny – ocenę stanu mózgu i zaobserwowanie ewentualnych nieprawidłowości można przeprowadzić na podstawie wygenerowanego obrazu.

Leczenie oczopląsu

Osoby, które dotknęła ta męcząca dolegliwość, zastanawiają się – czy oczopląs jest wyleczalny? Jak najbardziej. Leczenie oczopląsu różni się bowiem w zależności od zdiagnozowanej przyczyny, dlatego musi zostać dostosowywane przez lekarza indywidualnie do każdego przypadku.

W łagodnych przypadkach oczopląs leczy się poprzez prostą terapię widzenia z ćwiczeniami ortoptycznymi, lub za pomocą specjalnych okularów pryzmatycznych i soczewek korekcyjnych. W naszym artykule dowiesz się, w czym jeszcze mogą pomóc ćwiczenia oczu.

Niektórzy pacjenci mogą wymagać terapii mięśni oczu przy użyciu jadu kiełbasianego. Osłabienie ich aktywności w niektórych sytuacjach jest najlepszym sposobem na oczopląs, objawy po terapii są bowiem stanowczo złagodzone, lub całkowicie wyeliminowane.

W przypadku zaburzeń mózgu i choroby nowotworowej niezbędne będzie długotrwałe leczenie neurologiczne lub onkologiczne.

Oczopląs samoistny o ostrym charakterze może zaś zostać skorygowany za pomocą operacji mięśni gałek ocznych. Leczenie ciężkiego oczopląsu zwykle odbywa się we współpracy pomiędzy okulistą, neurologiem i laryngologiem, dzięki czemu postępy w leczeniu choroby mogą być odpowiednio kontrolowane we wszystkich aspektach.

Jeśli zaobserwowałeś u siebie oczopląs, nie czekaj i już teraz wybierz się do lekarza. Im szybciej to zrobisz, tym większa szansa, że ewentualną chorobę uda się skutecznie zwalczyć, a ty już wkrótce będziesz mógł pożegnać się z przykrymi dolegliwościami.

 

 

Bibliografia:

Richard V. Abadi, Mechanism underlying nystagmus, 2002

Investigative Ophthalmology & Visual Science, The Prevelence of Nystagmus: The Leicestershire Nystagmus Survey, 2009

Eleni Papageorgiou, Rebecca J. McLean, Irene Gottlob, Nystagmus in Childhood, 2007

C. Pierrot-Deseilligny, D. Milea, Vertical nystagmus: clinical facts andhypotheses, 2005

Ewa Koziorowska-Gawron, Sławomir Budrewicz, Krzysztof Jadanowski, Patofizjologia zaburzeń gałkoruchowych w niektórych schorzeniach ośrodkowego układu nerwowego, 2009

 

 

O AUTORZE
Optyk Paweł Januchowski - Autor wpisu blogowego

Od ponad 30 lat jestem związany z branżą optyczną. Choć droga do tego, by zostać Mistrzem Optyki, była długa, z chęcią uczyłem się jak powstają okulary. Lata pogłębiania wiedzy sprawiły, że teraz każda para oprawek, jaka wychodzi spod mojej ręki spełnia oczekiwania nawet najbardziej wymagających klientów.

Zobacz wpisy autora

DOŁĄCZ DO SUBSRYBENTÓW NEWSLETTERA

Bądź na bieżąco z nowościami, promocjami i trendami okularowymi!

DARMOWE ZWROTY DO 30 dni

DARMOWE ZWROTY DO 30 dni

masz aż 30 dni na decyzję czy chcesz zostawić swoje okulary czy zwrócisz nam na nasz koszt

Gwarancja Satysfakcji

Gwarancja Satysfakcji

jeśli zakup Ci nie odpowiada zwrócimy 100% kosztów przy zakupie okularów, także koszty soczewek okularowych!

Ceny niższe niż w salonie

Ceny niższe niż w salonie

w porównaniu ze średnimi cenami okularów w salonie optycznym zaoszczędzisz nawet do 70%