Strabolog - specjalista leczący zeza

Strabologia to szczególna specjalizacja okulistyki skoncentrowana na problemie zeza i zaburzeń ruchomości gałek ocznych. W tym terminie mieści się szereg nieprawidłowości o różnym charakterze i przyczynach.

Strabolog to lekarz okulista zajmujący się diagnostyką oraz leczeniem zeza. W swojej pracy skupia się nie tylko na estetyce, które wiąże się z równoległym ustawieniem oczu, ale przede wszystkim na funkcjonalności. Co to dokładnie oznacza? Wyjaśnienie znajdziesz w treści artykułu.

Co leczy i diagnozuje strabolog?

W największym skrócie ujmując - strabolog jest lekarzem, który zajmuje się zezem. To zjawisko jest jednak dość szerokie i obejmuje:

• Zaburzenia widzenia stereoskopowego - oznacza to brak zdolności do prawidłowej oceny głębi i odległości.
• Niedowidzenie (nazywane najczęściej leniwym okiem) - osłabienie zdolności widzenia w jednym oku.
• Porażenie mięśni gałkoruchowych - będące wynikiem urazów, chorób neurologicznych lub naczyniowych.
• Zez u dzieci i dorosłych.
• Astenopia - bóle głowy i chroniczne zmęczenie oczu będące wynikiem ukrytych wad ustawienia oczu.

Kiedy należy udać się do strabologa?

Zazwyczaj konieczność konsultacji ze strabologiem jest efektem spostrzegawczości rodziców lub opiekunów dzieci. Specyficzne objawy świadczące o tym, że dzieje się coś niedobrego w obszarze widzenia, to:

• Uciekanie oka - nawet jeśli dzieje się to tylko w chwilach zmęczenia lub stresu należy to zbadać.
• Diplopia - podwójne widzenie.
• Przechylanie głowy - częsty sygnał występujący u dzieci podczas nauki lub zajęć manualnych. Ustawianie głowy pod kątem ma charakter wyrównawczy - polega na intuicyjnym rekompensowaniu niedomagań widzenia.
• Problemy z oceną odległości - trudności z koordynacją ruchową (np. nieumiejętność w łapaniu piłki, potykanie się o krawężniki, u dorosłych problemy z prowadzeniem auta).
• Mrużenie oczu lub bóle głowy przy pracy z bliska.

Badania u strabologa

Wizyta u strabologa różni się od standardowego badania wzroku ponieważ obejmuje specyficzny zakres zaburzeń. Oprócz tradycyjnej tablicy Snellena, lekarz wykorzystuje specjalistyczne sprzęty:

• Synoptofor - to kluczowe urządzenie w strabologii. Służy do badania kąta zeza oraz stopnia współpracy obu oczu (fuzji, stereopsji).
• Listwy pryzmatyczne - służące do pomiaru odchylenia oka w różnych kierunkach.
• Ekran Hessa - pozwala precyzyjnie ocenić, który mięsień oka działa zbyt słabo lub zbyt silnie.
• Testy stereoskopowe - np. Stereo Fly Test (inaczej test Muchy) lub test Langa, czyli kolorowe tablice z ukrytymi obrazkami 3D, sprawdzające widzenie przestrzenne.

Przebieg wizyty u strabologa

Wizyta u strabologa jest zazwyczaj dłuższa niż standardowa kontrola u okulisty. Lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad, bada ostrość wzroku, a następnie wykonuje testy na synoptoforze i testy pryzmatyczne. Często konieczne jest podanie wcześniej kropli rozszerzających źrenice. Z reguły stosuje się w tym celu atropinę lub tropikamid, aby dokładnie zbadać dno oka i wadę refrakcji.

Na badanie u strabologa zabierz dotychczasową dokumentację medyczną, wyniki wcześniejszych badań oraz aktualnie używane okulary korekcyjne. Jeżeli wybierasz się na konsultację z dzieckiem - wyjaśnij mu, że badania są bezbolesne i nie ma powodów do obaw. Możesz uprzedzić, że trzeba będzie przez chwilę siedzieć nieruchomo, a lekarz będzie świecił małą latarką w kierunku oka.

Jeśli do badania były zastosowane krople rozszerzające źrenice - przez kilka godzin wzrok będzie znacznie osłabiony. Należy się spodziewać światłowstrętu i zamglenia, więc prowadzenie samochodu jest wówczas niemożliwe. W celu złagodzenia nadwrażliwości na światło warto zabrać ze sobą okulary przeciwsłoneczne.

Strabolog na NFZ

Z porady i badań u strabologa można skorzystać w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia. Aby udać się na bezpłatną wizytę, niezbędne jest skierowanie do poradni leczenia zeza, które może być wystawione przez lekarza rodzinnego lub innego specjalistę.

Leczenie zeza u strabologa odbywa się w ścisłej współpracy z ortoptystą, czyli terapeutą, który prowadzi zlecone przez lekarza ćwiczenia wzrokowe. Takie działania mają na celu usprawnienie widzenia obuocznego, a u najmłodszych pacjentów często pozwalają uzyskać pełną sprawność wzroku bez operacji. U starszych pacjentów ortoptysta pomaga podczas rehabilitacji i terapii widzenia po operacjach.

Bibliografia:

Abdullah Shaker Algheshayan, Saleh Ali G Alribi, Ashwaq Abdullah Alghamdi, Osman Abdulaziz Alarifi, Ashjan Abdulaziz Khotani, Nourah Mohammed Ali, Maha Ali Alghamdi i inni, A Comprehensive Review of Strabismus: Diagnosis, Types, and Management Strategies [w:] International Journal of Crisis and Risk Communication Vol. 7 No. S9 (2024)

E. Pateras, D. Tzamouranis, Technique for Measuring Strabismus with Synoptophore – Review [w:] Ophthalmology April 2020

Dominic S.H. Wong, Abdulmalik Alsaif, Lloyd Bender, The Role of Telemedicine in Strabismus Assessment: A Narrative Review and Meta-Analysis [w:] Telemedicine Journal and E-Health Aug;30(8)