Mrużenie oczu u dziecka – co oznacza?

Jeśli zauważasz, że Twoje dziecko w niektórych sytuacjach mruży oczy, to bardzo ważna jest Twoja szybka reakcja. Jeśli dostrzegasz niepokojące zachowania, koniecznie udaj się z maluchem do okulisty ponieważ mogą to być sygnały rozwijającej się wady wzroku. Ten artykuł pomoże Ci zrozumieć o czym może świadczyć mrużenie oczu, co jest przyczyną i jak postępować, by wspierać rozwój dziecka.

Mrużenie oczu u dziecka – kiedy należy interweniować?

Mrużenie oczu to ważny sygnał, szczególnie gdy występuje często i bez wyraźnej przyczyny. Nie mówimy tu o sytuacji, gdy widzimy, że maluch jest zmęczony czy śpiący, bo wówczas mówimy o odruchu naturalnym.

Mruganie i mrużenie oczu, gdy do oka dostanie się ciało obce łatwo zidentyfikować. Możemy wówczas wykorzystać sztuczne łzy, które pomogą w usunięciu intruza. Jeśli to mała muszka czy paproch - możesz posłużyć się rąbkiem czystej chusteczki higienicznej. Ale mrużenie oczu u dziecka może się pojawiać też podczas czytania książek, odrabiania zadań domowych, oglądania filmów w TV, grania w gry komputerowe itd.

Naszej uwagi wymagają odruchy i zachowania powtarzające się. Mrużenie oczu u dziecka, które nie ukończyło jeszcze pierwszego roku życia, ma inny charakter niż u dziecka w wieku przedszkolnym czy szkolnym. Jak widzi noworodek? U najmłodszych dzieci układ wzrokowy jeszcze intensywnie się rozwija. Koordynacja gałek ocznych oraz ostrość widzenia dopiero się stabilizują. Niemowlę mruży oczy najczęściej pod wpływem nagłego bodźca świetlnego, w naturalnym odruchu obronnym lub w stanach zmęczenia. Jeśli jednak robi to stale, przy normalnym oświetleniu, może to świadczyć o poważnych schorzeniach wrodzonych, takich jak jaskra dziecięca.

Czego objawem jest mrużenie oczu u dziecka?

U dziecka starszego – kilkuletniego lub w wieku szkolnym – nie mamy już do czynienia z kwestią niedojrzałości aparatu wzroku. Mrużenie oczu jest wówczas mechanizmem kompensacyjnym. Fizyczne ograniczenie ilości rozproszonego światła docierającego do siatkówki pozwala w ten sposób chwilowo wyostrzyć rozmazany obraz. Jest to klasyczny sygnał rozwijającej się wady wzroku.

Gdy dziecko mruży oczy podczas patrzenia w dal (np. na tablicę, telewizor) lub przechyla nienaturalnie głowę podczas rysowania i czytania, przybliża do oczu zabawki czy interesujące je obiekty - to specyficzne objawy świadczące o tym, że dziecko potrzebuje okularów.

Przyczyny mrużenia oczu u dzieci

Najistotniejszą kwestią w rozpoznaniu pierwszych niepokojących sygnałów jest świadomość, że maluch lub nawet starszak, nie poskarży się na słabszy wzrok. Dziecko nie powie rodzicom, że widzi gorzej, ponieważ samo nie zdaje sobie z tego sprawy. Przyjmuje ono swój obecny sposób widzenia jako naturalny standard. Nie ma świadomości, że obraz, który widzi, może być zamazany lub zniekształcony.

Badanie wzroku u dzieci i niemowląt to podstawa profilaktyki zdrowia oczu. Najczęściej występujące wady u dzieci to:

• krótkowzroczność - mrużeniu oczu towarzyszy charakterystyczne przybliżanie do twarzy tekstu, ekranu i przedmiotów;
• astygmatyzm - wynikający z zaburzenia kształtu rogówki. Nieprawidłowe załamywanie światła powoduje rozmycie obrazu, co szczególnie daje się we znaki po zmroku;
• dalekowzroczność - powoduje szybkie zmęczenie oczu podczas czytania i zajęć manualnych. Zauważalne są trudności w utrzymaniu koncentracji wzroku;
• niedowidzenie i zez - kolejną przyczyną zaburzeń widzenia u dzieci bywa zez ukryty. Zdiagnozowanie leniwego oka we wczesnym wieku daje duże szanse na wyprowadzenie dziecka z tej dysfunkcji.
• nadwrażliwość na światło (fotofobia) - jest różnica między mrużeniem oczu w celu poprawy ostrości a mrużeniem pod wpływem światła. Światłowstręt może świadczyć o stanach zapalnych przedniego odcinka oka lub jaskrze dziecięcej.
• podwójne widzenie (diplopia) - jego objawem może być mrużenie jednego oka w celu normalizacji obrazu.

U nieco starszych dzieci, najczęściej w wieku szkolnym, mrużenie oczu może pojawić się w związku ze spędzaniem czasu przed ekranem. Nie ma tu znaczenia, czy jest to nauka, gry czy oglądanie bajek. Syndrom widzenia komputerowego może występować także u dzieci, a skupianie wzroku na ekranie przez dłuższy czas powoduje skłonność do suchości oczu.

Jakość i ilość filmu łzowego wpływają na działanie układu optycznego dlatego jeśli wilgoć nadmiernie odparowuje z oka - mogą pojawić się zamglenia prowokujące odruch mrużenia oczu. To zjawisko także trzeba skonsultować z lekarzem i jeśli takie będzie wskazanie - stosować krople nawilżające do oczu.

Mrużenie oczu jako objaw choroby

Mrużenie oczu u dziecka bywa związane z poważniejszymi genetycznymi zespołami chorobowymi, np. syndromem IFAP, zespołem Ruda lub Alstroma.

Na funkcje wzroku u dziecka i u dorosłych mogą oddziaływać zaburzenia tarczycy (takie jak nadczynność lub choroba Gravesa-Basedowa). Wspomniana wcześniej jaskra wrodzona często objawia się poprzez nadmierne łzawienie, odruch pocierania oczu piąstkami i specyficzne powiększenie gałki ocznej nazywane wolooczem.

Rzadkim zjawiskiem jest albinizm oczny, który także wiąże się z zaburzeniami funkcji wzroku. To jednak z pewnością nie umknie niczyjej uwadze, ponieważ objawy są widoczne bez specjalnych badań.

Mrużenie oczu u dziecka - regularnie odwiedzaj specjalistę

Istnieje wiele metod na przeprowadzenie badań wzroku u dzieci. Bardzo ważne jest systematyczne kontrolowanie rozwoju, ponieważ sprawność widzenia przekłada się bezpośrednio na edukację i ogólny rozwój psychoruchowy.

W większości przypadków odpowiednio zaplanowana rehabilitacja wzroku pozwala na zniwelowanie wielu problemów. Fakt, że młody organizm wciąż się rozwija i rośnie, daje duże szanse na przywrócenie prawidłowych funkcji widzenia. Czy wiesz, że specjalistą leczenia zeza jest strabolog? Większość ćwiczeń oczu w ramach terapii widzenia wykonuje się w domu.

Źródła:

D. Brémond-Gignac, H. Copin, A. Lapillonne, S. Milazzo, Visual development in infants: physiological and pathological mechanisms [w:] Current Opinion Ophthalmology 2011 Apr:22

S. West, C. Williams, Amblyopia in children (aged 7 years or less) [w:] BMJ Clinical Evidence 2016 Jan 5;2016

K. Kaur, M. Zeppieri, B. Gurnani, Primary Congenital Glaucoma [w:] National Library of Medicine - November 10, 2024