Jak leki wpływają na oczy? Komplikacje i skutki uboczne

Różne leki i terapie niosą z sobą zwykle skutki uboczne - czasem nieznaczne, a czasem dokuczliwe. Warto je znać, by rozumieć co się dzieje z naszym organizmem. Nasilenie niektórych objawów wymaga konsultacji z lekarzem. Dlatego sprawdź w naszym artykule jakie są potencjalne skutki uboczne dla Twojego wzroku.

Wpływ leków na oczy i wzrok

Niektóre osoby, które są w trakcie leczenia rozmaitych chorób, w sporadycznych przypadkach mogą zauważyć u siebie nietypowe dolegliwości. Skutki uboczne leków w odniesieniu do funkcji wzroku zazwyczaj są łagodne, ale warto mieć ich świadomość. Niepokój wzbudzają objawy takie jak suchość oczu czy sporadyczne mroczki przed oczami.

Wiedza o potencjalnych zagrożeniach dla wzroku, które wiążą się ze stosowaniem niektórych leków sprawi, że będziesz w stanie podjąć szybką reakcję w przypadku jakichkolwiek niepożądanych działań. Do tego świadomość ta umożliwi Ci bardziej szczegółową rozmowę ze swoim lekarzem prowadzącym oraz podjęcie świadomej decyzji dotyczącej przepisanych Ci leków.

Negatywny wpływ leków na oczy – najpopularniejsze preparaty

Pamiętaj o tym, że nie wszystkie leki są obciążone ryzykiem skutków ubocznych związanych z oczami. Uszkodzenia narządu wzroku w przypadku pewnych środków są niezwykle rzadkie, dlatego nawet jeśli stosowany przez Ciebie lub Twojego bliskiego lek znajduje się na tej liście – nie panikuj! Bądź uważny na nietypowe symptomy i w razie wątpliwości - powiadom lekarza o zaobserwowanych objawach.

Leki, które najczęściej mogą wykazywać się negatywnym wpływem na oczy, to:

Niesteroidowe leki przeciwzapalne

Ta grupa leków jest najczęściej używana w celu złagodzeniu bólu czy zbicia gorączki – to nic innego, jak dostępny bez recepty ibuprofen. Jego długotrwałe stosowanie może wywołać:

• mroczki pojawiające się w polu widzenia;
• spadek ostrości widzenia;
• zaburzenie postrzegania kolorów – czyli łagodny, przejściowy daltonizm.

Te skutki uboczne leków wobec funkcji widzenia są najczęściej krótkotrwałe i mijają wraz z zakończeniem terapii. Popularnym niesteroidowym lekiem przeciwzapalnym, który może mieć negatywny wpływ na oczy jest również indometacyna. W rzadkich przypadkach jej długotrwałego stosowania, w badaniach klinicznych zauważono zmiany barwnikowe w plamce żółtej oraz odkładanie się złogów na rogówce.

Antykoncepcja hormonalna

Jak powszechnie wiadomo, ta popularna metoda antykoncepcji i walki z zaburzeniami hormonalnymi u kobiet wiąże się z podwyższonym ryzykiem wystąpienia zakrzepicy. To działanie niepożądanie może obejmować nie tylko większe żyły, ale i drobne naczynia krwionośne, które znajdują się w siatkówce oka. Z tego względu rzadko mogą wystąpić zakrzepy i zatory naczyń siatkówki.

Poza tym antykoncepcja hormonalna w pojedynczych przypadkach może wywołać u pacjentek:

• zaćmę;
• zapalenie plamki;
• zapalenie błony naczyniowej oka;
• zapalenie okołonaczyniowe z wylewami krwi do ciała szklistego.

Leki neuropsychotropowe

Do grupy leków neuropsychotropowych zaliczają się m.in. leki przeciwdepresyjne i psychotropy, a także leki przeciwparkinsonowe oraz przeciwdrgawkowe. Oto skutki uboczne, którymi mogą zostać objęte oczy po lekach psychotropowych:

• zespół suchego oka;
• osłabienie lub całkowite porażenie akomodacji oka;
• kurza ślepota, czyli osłabienie widzenia zmierzchowego;
• halucynacje wzrokowe, metamorfopsje;
• porażenie mięśni oka.

Leki sercowo-naczyniowe

Istnieje wiele leków, które są stosowane w terapii chorób serca i naczyń krwionośnych, jednak nie wszystkie z nich mają negatywny wpływ na oczy. Skutki uboczne dla narządu wzroku mogą powodować przede wszystkim:

• B-adrenolityki – mogą wpływać na zmniejszenie ilości produkowanego filmu łzowego i tym samym wywołać zespół suchego oka.
• Amiodaron – w jego przypadku mogą wystąpić światłowstręt, pieczenie oczu czy postrzeganie tęczowej poświaty wokół źródeł światła, zwłaszcza nocą. Do tego dochodzą złogi odkładające się w nabłonku rogówki, które jednak znikają po zaprzestania stosowania leku.
• Glikozydy nasercowe – rzadkie skutki uboczne tego leku to zaburzenie postrzegania barw, mroczki przed oczami, rozmyty obraz, oczopląs, światłowstręt, ból oczu, uszkodzenie nerwu wzrokowego i zapalenie spojówek. Również i w tym przypadku objawy znikają po odstawieniu leku.
• Leki przeciwzakrzepowe – po długim stosowaniu w sporadycznych sytuacjach może dojść do wylewów podspojówkowych i siatkówkowych.

Kortykosteroidy

Negatywny wpływ leków kortykosteroidowych na oczy jest w rzadkich przypadkach zaobserwowany po długotrwałym stosowaniu – zarówno doustnym, jak i miejscowym na oko. Ich głównymi skutkami ubocznymi są:

• jaskra, która jest wynikiem chronicznie podwyższonego ciśnienia w oku;
• zaćma podtorebkowa tylna.

Antybiotyki

Leki stosowane w walce z infekcjami bakteryjnymi wiążą się z kilkoma negatywnymi skutkami ubocznymi dotykającymi narząd wzroku:

• leki przeciwgruźlicze – mogą wywołać ubytki w polu widzenia, oczopląs, pogorszenie wzroku, zaburzenie postrzegania barw, zapalenie nerwu wzrokowego, porażenie mięśni zewnętrznych oczu czy przekrwienie spojówek;
• penicyliny (jako grupa bakteriobójczych antybiotyków) – wiążą się z podwyższonym ryzykiem alergii oczu i powiek, a także zapalenia nerwu wzrokowego.

Leki przeciwnowotworowe

Na liście leki wywołującychch uboczne skutki dla funkcji wzroku, są preparaty stosowane w leczeniu raka:

• fluorouracyl – w rzadkich przypadkach wywołuje światłowstręt, obrzęk tkanek otaczających oczy oraz zapalenie spojówek;
• tamoksyfen – jest on powiązany z podwyższonym ryzykiem wystąpienia złogów rogówkowych i zmian w siatkówce oka, które wpływają na obniżenie jakości widzenia.

Istnieje więcej leków, które mogą mieć szkodliwy wpływ na narząd wzroku, dlatego też przed rozpoczęciem leczenia za pomocą nowego preparatu, zapoznaj się z jego ulotką. Nie wahaj się również zapytać o to swojego lekarza i informuj go o zaobserwowanych objawach. Najnowsze badania wskazują również na potencjalne zagrożenie wywoływane przez Ozempic.

Leki przeciwhistaminowe

Leki przeciwhistaminowe są stosowane m.in. w leczeniu alergii. Mogą wpływać na oczy i wzrok, głównie ze względu na swoje działanie antycholinergiczne, które oznacza blokowanie działania acetylocholiny. To neuroprzekaźnik odpowiedzialny za wiele funkcji układu nerwowego.

Leki przeciwhistaminowe wpływają też na film łzowy i akomodację oka. Efekty te są zwykle łagodne i odwracalne, ale u części osób mogą być uciążliwe:

• suchość oczu
• rozszerzenie źrenic
• utrudniona akomodacja (co może powodować niewyraźne widzenie)
• nadwrażliwość na światło
• nasilenie objawów jaskry

Retinoidy

Retinoidy to syntetyczne i naturalne związki chemiczne działające podobnie do witaminy A (retinolu). Te leki są stosowane w dermatologii w celu odnowy komórek naskórka, regulacji produkcję sebum i ograniczenia procesów zapalne. Te leki służą m.in. do leczenia trądziku i łuszczycy.

Retinoidy zmniejszają aktywność gruczołów Meiboma, które produkują tłuszczową warstwę filmu łzowego. To powoduje uczucie piasku w oczach, szybkie męczenie oczu. Pojawiają się wówczas dyskomfort i zamglone widzenie. Osoby stosujące te leki mogą doświadczyć nietolerancji soczewek kontaktowych i pogorszenie widzenia nocnego. Wzrost ciśnienia śródczaszkowego wywołany niektórymi retinoidami może powodować podwójne widzenie i obrzęk tarczy nerwu wzrokowego. Są to jednak symptomy występujące bardzo rzadko i ustępują po odstawieniu leków.

Bibliografia:

Tao Tao, Guo Lei Du, Zhi-Jie Zhang, Zhan Yang Luo, Jia-Feng Tang, Xiang Li, Unveiling the hidden ocular risks of isotretinoin: a comprehensive FAERS-Based analysis [w:] Expert Opinion on During Safety 2025 May 23:1

M. Neudorfer, I. Goldshtein, O. Shamai-Lubovitz, Ocular Adverse Effects of Systemic Treatment With Isotretinoin [w:] JAMA Dermatology Vol. 148, No. 7

A. Leonardi, B. Bozkurt, D. Silva, C. Mortz, C. Baudouin, M. Atanaskovic‐Markovic, V. Sharma, S. Doan, S. Agarwal, D. Pérez‐Formigo, M. Vasconcelos, F. B. Baudouin, G. Chorzepa, J.L. Fauquert, V. Calder, P. Demoly, L. Delgado, Drug‐Induced Periocular and Ocular Surface Disorders: An EAACI Position Paper [w:] Allergy 2025 Sep 30;80(11)

R. Dammacco, S. Guerriero, G. Cardia, G. Alessio, A. Vacca, F. Dammacco, Amiodarone-induced ocular and extra-ocular toxicity: a retrospective cohort study [w:] Clinical and Experimental Medicine Volume 25, article number 68 (2025)